Türkiye'nin AR-GE Harcaması 1 Trilyon Lira Sınırına Dayandı: GSYH Payı Yüzde 1,5 Oldu
TÜİK verilerine göre Türkiye'de gayri safi yurt içi AR-GE harcamaları 2025 yılında 328,6 milyar lira artış göstererek 980 milyar 428 milyon liraya ulaştı; harcamanın milli gelire oranı yüzde 1,5 seviyesine çıktı.
Türkiye'nin teknoloji ve inovasyon yatırımları 2025 yılında ivme kazanarak 1 trilyon liralık eşiğe yaklaştı. Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) yayımladığı 2025 yılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetleri Araştırması sonuçlarına göre, gayri safi yurt içi AR-GE harcaması bir önceki yıla kıyasla 328 milyar 607 milyon liralık sıçramayla 980 milyar 428 milyon liraya yükseldi. Bu artışla beraber AR-GE harcamalarının gayri safi yurt içi hasıla (GSYH) içindeki payı yüzde 1,46'dan yüzde 1,5'e taşındı.
Harcamaların lokomotifi özel sektör oldu. Mali ve mali olmayan şirketler toplam AR-GE harcamalarının yüzde 65'ini gerçekleştirirken, yükseköğretim kurumları yüzde 30,3, genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşlar ise yüzde 4,7 pay aldı. Finansman tarafında da tablonun yarısından fazlasını yüzde 52,5 ile şirketler üstlendi. Devletin finansmandaki payı yüzde 31,1, yükseköğretimin payı yüzde 14,1 ve yurt dışı kaynakların katkısı yüzde 2,3 düzeyinde gerçekleşti.
AR-GE bütçelerinin yüzde 58,8'i personel giderlerine ayrıldı. Tam zaman eş değeri (TZE) cinsinden çalışan AR-GE personeli sayısı 317 bin 982 kişiye ulaştı. Bu personelin yüzde 67,9'u şirketler bünyesinde görev yaparken, kadın çalışanların oranı yüzde 34,1 olarak kaydedildi. Bölgesel dağılımda liderliği yüzde 31,8'lik harcama payıyla İstanbul üstlenirken, başkent Ankara yüzde 30 ile ikinci sırada yer aldı.
İmalat sanayisinde AR-GE yatırımlarının teknoloji yoğunluğu da dikkat çekici boyutlara ulaştı. Sektörde yapılan 322 milyar 656 milyon liralık toplam harcamanın yüzde 47,7'si yüksek teknoloji, yüzde 40,7'si ise orta yüksek teknoloji odaklı girişimler tarafından hayata geçirildi. Şirketlerin 2015 yılında 11,2 milyar lira olan toplam AR-GE harcaması, sağlanan dolaylı teşviklerin de desteğiyle 2025'te 637 milyar 252 milyon liraya tırmandı.
Piyasa Notu: AR-GE harcamalarının milli gelire oranının yüzde 1,5'e yükselmesi ve harcamaların neredeyse yarısının yüksek teknoloji odaklı imalat sektöründe yoğunlaşması, Türkiye'nin orta ve uzun vadede katma değerli ihracat kapasitesini güçlendirecek bir zemin sunuyor.