Petrol ve Gıdada Çifte Arz Şoku: Küresel Enflasyon Baskısı 2027'ye Uzayabilir

Brent petrolün varil fiyatının 114 doları, Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün ise 101 doları aşmasıyla derinleşen maliyet dalgası, tarımsal üretimdeki kesintilerle birleşerek stagflasyon tehdidini yeniden tetikledi. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Dünya Bankası ve uluslararası finans kuruluşlarının analizlerine göre azalan stoklar, yükselen enerji giderleri ve tırmanan navlun bedelleri, yüksek enflasyon ortamının 2027 yılına kadar piyasaların gündeminde kalmasına yol açacak.

Uluslararası gıda fiyatları eylül ayında son dört yılın zirvesine tırmandı. FAO Gıda Fiyat Endeksi aylık bazda yüzde 1,5 artarak 136 puana ulaştı ve Kasım 2022'den bu yana en yüksek seviyesini test etti. Yıllık bazda yüzde 5,8 yükselen gıda sepetinde, özellikle Kızıldeniz'deki güvensizlik nedeniyle rota değiştiren gemilerin Karadeniz-Güneydoğu Asya hattında navlun fiyatlarını yüzde 50 artırması ve Hürmüz Boğazı'ndaki aksamaların gübre tedarikini vurması belirleyici oldu. Bu baskıyla buğday fiyatları yüzde 30'u aşan yükseliş kaydederken şeker fiyatları da rekor seviyelere ulaştı.

Avrupa kanadında ise kış yaklaşırken doğal gaz fiyatlarının Orta Doğu gerilimi öncesine göre ikiye katlanması kriz senaryolarını güçlendiriyor. Avrupa Merkez Bankası (ECB) verilerine göre Avro Bölgesi'nde manşet enflasyon eylülde yüzde 3,8 ile son 3 yılın zirvesine otururken, çekirdek göstergeler yüzde 2,7'den yüzde 2,9'a çıktı. ING analistleri, petrolün 130 dolara ulaşması durumunda Avrupa genelinde kış enflasyonunun yüzde 5 barajını aşabileceğini, Birleşik Krallık'ta ise ocak ayında hanehalkı enerji faturalarının yüzde 25 artabileceğini öngörüyor.

Fiyatlardaki yapışkanlığa karşı para otoriteleri yeni bir sıkılaşma patikasına yöneldi. Mevduat faizini yüzde 2,50'ye çeken ECB ve politika faizini yüzde 3,75-4,00 bandına yükselterek 2023'ten bu yana ilk artışını yapan ABD Merkez Bankası (Fed) cephesinde gözler bu haftaki toplantılara çevrildi. Japonya Merkez Bankası'nın (BoJ) faizi yüzde 1,25'e taşıdığı döngüde; 28 Ekim Çarşamba Fed, 29 Ekim Perşembe ECB ve 30 Ekim Cuma BoJ politika kararlarını açıklayacak. Piyasa konsensüsü, üç büyük bankanın bu hafta faizleri sabit tutup aralık ayındaki nihai toplantılarda yeni artış düğmesine basacağı yönünde şekilleniyor.

Piyasa Notu: Enerji ve tarım emtiasındaki eş zamanlı arz şokları, küresel faiz indirim döngüsünün rafa kalkmasına ve 'uzun süre yüksek faiz' rejiminin tahvil getirileri ile hisse senedi değerlemeleri üzerinde baskı kurmaya devam edeceğine işaret ediyor.