Madencilikte 'Üretim Bitti, Sorumluluk Bitti' Dönemi Kapandı: Rehabilitasyon Hesabı Nemalandırılacak
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan Yardımcısı Abdullah Tancan, maden sahalarındaki rehabilitasyon süreci tamamlanmadan şirketlerin ruhsat sorumluluğunun sona ermeyeceğini belirterek, toplanan rehabilitasyon teminatlarının nemalandırılarak güvenceye alındığını açıkladı.
Türkiye'de madencilik sektöründe faaliyet gösteren şirketler için çevre ve arazi rehabilitasyonu artık sadece kağıt üzerinde kalan bir taahhüt olmaktan çıkıp doğrudan mali bilanço kalemine dönüştü. Maden Kanunu'nda yapılan değişiklikler ve bu yıl yürürlüğe giren yeni yönetmelikle birlikte, maden sahalarındaki rehabilitasyon süreçleri finansal güvence mekanizmasına bağlandı.
4. Maden Kurtarma Yarışması kapsamında açıklamalarda bulunan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan Yardımcısı Abdullah Tancan, işletme ruhsatı sahiplerinin yükümlülüklerinin üretim bittikten sonra da sürdüğünü vurguladı. Sahaların doğaya yeniden kazandırılması tamamlanmadan ruhsat hukukunun kapatılmayacağını belirten Tancan, yatırılan rehabilitasyon bedellerinin enflasyon karşısında erimemesi için özel hesaplarda nemalandırıldığını bildirdi.
Sistemin işleyişine değinen Tancan, faaliyet sona erdiğinde sahada yapılacak rehabilitasyon masraflarının bu hesaptan karşılandığını, bakiye kalması durumunda tutarın ruhsat sahibine iade edildiğini aktardı. Maliyetlerin ayrılan teminatı aşması durumunda ise aradaki farkın doğrudan ruhsat sahibi şirket tarafından finanse edileceğini söyledi.
Denetim mekanizmasının risk derecelerine göre kademelendirildiğini kaydeden Tancan, çok riskli gruptaki madenlerin yılda en az bir, riskli kategoridekilerin iki yılda bir, az riskli sahaların ise dört yılda en az bir kez mercek altına alındığını belirtti. İncelemelerde hayati tehlike tespit edilmesi durumunda faaliyetler derhal durduruluyor ve eksiklikler giderilene kadar üretime izin verilmiyor.
Orman Genel Müdürlüğü ve Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) verilerine göre, 2014-2025 döneminde yaklaşık 6 bin 334 hektarlık maden sahasında rehabilitasyon çalışması yürütüldü. MAPEG tarafından devreye alınan TÜRMES Projesi kapsamında ise bugüne kadar 56 ildeki 217 saha taranarak 13 bin 584 hektarlık alanın rehabilite edildiği ve buralara 25 milyon 251 binden fazla ağaç ve bitki dikildiği kayıtlara geçti.
Piyasa Notu: Madencilik şirketleri için çevresel yükümlülüklerin bilançoya nakit ve teminat bağımlı yansıması, sektördeki sermaye yeterliliği gereksinimini artırırken kurumsal sürdürülebilirlik ve ESG kriterlerini karşılayamayan küçük ölçekli işletmeler üzerinde konsolidasyon baskısı yaratabilir.