Madencilikte 'Rehabilitasyon Bedeli' Dönemi: Sahayı Düzeltmeyene Ruhsat Kapanışı Yok
Türkiye'de maden işletmelerinin faaliyet sonrası sahaları doğaya kazandırma zorunluluğu sıkı bir mali mekanizmaya bağlandı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan Yardımcısı Abdullah Tancan, rehabilitasyon eksiksiz tamamlanmadıkça ruhsat sahiplerinin sorumluluktan kurtulamayacağını duyurdu.
Madencilik faaliyetleri sona eren sahaların çevreye yeniden kazandırılması süreci, mevzuata eklenen mali yaptırımlarla yeni bir aşamaya taşındı. Yürürlüğe giren düzenlemeler doğrultusunda maden işletmecilerinden tahsil edilen rehabilitasyon bedelleri özel hesaplarda nemalandırılıyor; sahayı projesine uygun şekilde terk etmeyen işletmecilerin ruhsat kapanışı onaylanmıyor.
4. Maden Kurtarma Yarışması sırasında sürece dair açıklamalarda bulunan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan Yardımcısı Abdullah Tancan, sahadaki rehabilitasyon tamamlanmadan ruhsat sahiplerinin hukuki bağının kesilmeyeceğini vurguladı. Tancan, toplanan bedellerin rayiç oran üzerinden değerlendiğini belirterek, faaliyet bittiğinde masrafların bu tutardan karşılandığını, artan meblağ olursa iade edildiğini, yetersiz kalması durumunda ise aradaki farkın doğrudan ruhsat sahibinden tahsil edildiğini bildirdi.
Sorumlu madencilik prensibiyle denetimlerin risk kategorisine göre ayrıştırıldığını ifade eden Tancan, çok riskli sahaların yılda en az bir, riskli işletmelerin iki yılda bir, az riskli tesislerin ise dört yılda en az bir defa denetlendiğini aktardı. Çalışma ve Çevre bakanlıklarının da sahada teftiş yürüttüğünü hatırlatan Tancan, tespit edilen hayati tehlikeler giderilmeden faaliyet izni verilmediğinin altını çizdi.
Resmi envanter verilerine göre, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün (MAPEG) TÜRMES projesi kapsamında bugüne dek 56 ildeki 217 maden sahası mercek altına alındı. Yapılan tespitlerde 13 bin 584 hektarlık arazinin doğaya kazandırıldığı ve bu bölgelere 25 milyon 251 bin 884 ağaç ve bitki dikildiği belirlendi. Orman Genel Müdürlüğü ise Maden Sahaları Rehabilitasyonu Eylem Planı çerçevesinde 2014-2025 döneminde yaklaşık 6 bin 334 hektarlık alanı rehabilite etti.
Piyasa Notu: Çevresel rehabilitasyonun doğrudan nakdi teminata bağlanması madencilik şirketlerinin sermaye ihtiyacını ve işletme maliyetlerini artırırken, ESG (Çevresel, Sosyal ve Yönetişim) standartlarına uyum sağlayan kurumsal aktörlerin piyasadaki rekabet gücünü pekiştiriyor.