Kimya Sektöründe KKDİK Alarmı: 2026 Takviminde Tonaj Tuzağına Dikkat
KKDİK Yönetmeliği kapsamındaki ilk kayıt takvimi için geri sayım sürerken, şirketlerin portföylerini sadece tonaj bazında sıralaması ciddi yasal riskler doğuruyor. Tehlike sınıfı yüksek CMR maddeler, yılda sadece 1 ton kullanılsa dahi 2026 sonuna kadar kayıt zorunluluğuna tabi bulunuyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinesinde yürütülen Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında (KKDİK) Yönetmelik kapsamında ilk kayıt süresi 31 Aralık 2026 tarihinde doluyor. İmalatçı ve ithalatçı şirketlerin kimyasal envanterlerini yalnızca üretim veya ithalat hacmine göre tasnif etmesi, yasal takvimde telafisi güç hatalara davetiye çıkarıyor.
Mevzuat gereği yılda 1000 ton ve üzerinde işlem gören maddelerin ilk kayıt diliminde yer alması genel bir kural olsa da tehlike sınıfı yüksek kimyasallar bu kuralı bozuyor. Kanserojen, mutajen veya üreme sistemine toksik (CMR kategori 1A ve 1B) özellik taşıyan kimyasallarda kayıt barajı yıllık 1 tona, sucul ortama akut zararlı kategori 1 maddelerde ise yıllık 100 tona kadar iniyor. Bu durum, düşük hacimli olduğu gerekçesiyle 2028 veya 2030 yılına ertelendiği varsayılan birçok kimyasalın aslında 2026 yılı sonuna kadar sisteme girilmesini zorunlu kılıyor.
Süreçteki risklere işaret eden kimyasal mevzuat yazılımları geliştiricisi URİKEM Genel Müdürü Kutlu Altun, kayıt takviminde belirleyici faktörün her zaman miktar olmadığını vurguladı. Altun, yılda sadece 3 ton kullanılan bir maddenin CMR sınıfına girmesi halinde, bin tonluk bir hammaddeyle aynı son tarihe tabi olacağını belirterek sanayicileri uyardı.
Sektördeki pek çok işletmede tam zamanlı mevzuat uzmanı istihdam edilmediğini ve takipleri manuel yürüten firmaların büyük risk aldığını belirten Altun, portföydeki madde adedi arttıkça sınıflandırmanın gözden kaçma olasılığının yükseldiğini ifade etti. Elle yapılan kontrollerde tek bir CMR maddesinin yanlış listelenmesinin tüm uyum takvimini çökerteceğini hatırlatan Altun, şirketin kendisini 2030 diliminde zannederken sürenin 2026'da tükenmiş olabileceğini dile getirdi.
Yönetmelik kapsamında ikinci kayıt dilimi yılda 100 ton ve üzeri maddeler için 31 Aralık 2028'de, yılda 1 ton ve üzeri maddeler için ise 31 Aralık 2030'da tamamlanacak. Manuel hataların önüne geçmek için KKS bildirimi, UFI kodu ve Güvenlik Bilgi Formu süreçlerini dijitalleştiren altyapılara duyulan ihtiyaç artarken, URİKEM Yönetim Kurulu Başkanı Yeşim Altun da sektördeki saha tecrübesini yazılıma aktararak sanayicilerin mevzuat riskini minimize etmeyi hedeflediklerini kaydetti.
Piyasa Notu: KKDİK uyumunun kaçırılması, kimya sanayii başta olmak üzere hammadde kullanan otomotiv, tekstil ve boya üreticilerinde tedarik zinciri aksamalarına ve ağır idari para cezalarına yol açabilir. Şirketlerin sermaye ve operasyonel verimliliklerini korumaları adına envanter taramalarını hızlandırmaları gerekiyor.