Hürmüz Petrol Şokunda Küresel Fatura 468 Milyar Doları Aştı: En Ağır Yük ABD'ye Çıktı
Hürmüz Boğazı kaynaklı gerilimle sıçrayan akaryakıt fiyatları dünya genelinde 468 milyar dolarlık ek yük yaratırken, yüksek tüketimi ve yavaşlayan elektrifikasyonu nedeniyle faturanın üçte birini tek başına ABD üstlendi.
Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi (CREA) tarafından hazırlanan analiz, Hürmüz Boğazı eksenli küresel petrol şokunun tüketici maliyetlerine yansımasını mercek altına aldı. Rapora göre, ABD ve İsrail'in şubat ayı sonunda İran'a yönelik operasyonlarının başlamasıyla tırmanışa geçen benzin ve dizel fiyatları, küresel ölçekte tüketicilere 468 milyar dolarlık ek maliyet getirdi.
Dünyanın en büyük ham petrol üreticisi olmasına rağmen bu şoktan en ağır zararı ABD gördü. Kriz sürecinde ülkenin yakıt faturası 160 milyar dolar kabarırken, bu tutar dünya genelinde oluşan toplam faturanın yaklaşık üçte birini oluşturdu. Küresel maliyet sıralamasında ABD'yi 54 milyar dolarla Çin ve 17 milyar dolarla Kanada izledi.
Kişi başına düşen ek maliyetlerde de makas sert açıldı. 60 dolarlık küresel ortalamanın yaklaşık 8 katına ulaşan ABD'de hanehalkı kişi başına 471 dolarlık ek yakıt yüküyle karşılaştı. Sıralamada ABD'nin ardından kişi başına 422 dolarla Kanada ve 386 dolarla Avustralya yer aldı.
CREA analistleri, ABD'deki fiyat artış oranının diğer piyasa ekonomileriyle paralel seyretmesine rağmen toplam faturanın büyümesini, ülkedeki yüksek kişi başı akaryakıt tüketimine ve fosil yakıt bağımlılığını azaltmadaki yavaşlığa bağladı. Veriler, ABD'de içten yanmalı araç kullanan ortalama bir sürücünün mart ayından bu yana akaryakıta 440 dolar daha fazla harcadığını, elektrikli araç sahiplerindeki maliyet artışının ise 17 dolarda kaldığını ortaya koydu.
ABD'de elektrikli araçların toplam satışlardaki payı 2026'nın ilk 8 ayında yüzde 7,3'e gerilerken; bu oranın Çin'de yüzde 57, Avrupa Birliği genelinde yüzde 32 ve Norveç'te yüzde 98 seviyesinde bulunması aradaki makası derinleştirdi. 2023'ten bu yana akaryakıt tüketimini kısmayı başaran ülkeler maliyet artışını dizginlerken, düşen tüketim sayesinde Çin 10,8 milyar dolar, Almanya 3,7 milyar dolar, ABD ise 5,7 milyar dolar tasarruf sağladı.
Piyasa Notu: Enerji krizlerinde arz güvenliği kadar talep esnekliği ve elektrifikasyon hızının da koruma kalkanı sağladığını gösteren bu tablo, petrole göbekten bağlı ekonomilerde enflasyonist risklerin kalıcılaşma ihtimalini artırıyor.