Hürmüz Krizi Gübreyi Vurdu: Mısır ve Soya Fiyatlarında Sert Sıçrama

Orta Doğu'da tırmanan askeri gerilim ve Hürmüz Boğazı'ndaki fiili sevkiyat darboğazı, tarım emtialarında yeni bir maliyet şokunu tetikledi. Küresel gübre ticaretinin yaklaşık üçte birinin geçtiği kritik su yolunda yaşanan aksamalar, diamonyum fosfat gübresinin ton fiyatını yılın ilk 9 ayında yüzde 28,4 artırarak 802,5 dolara taşıdı. Gübre fiyatlarındaki bu sert tırmanış, doğrudan mısır fiyatlarına yüzde 13,3 ve soya fasulyesine yüzde 22,6'lık artış olarak yansıdı.

2025 yılını 625 dolar seviyesinde kapatan diamonyum fosfat, özellikle mısır ve soya üretiminde verimliliği belirleyen temel girdilerin başında geliyor. Enerji maliyetlerinin yükselmesi ve gübre üretiminde kullanılan kükürt ile amonyak tedarikinin Hürmüz üzerinden sağlanamaması, üreticileri yüksek navlun ve uzun tedarik rotalarıyla karşı karşıya bıraktı.

Piyasadaki gelişmeleri değerlendiren Kuveyt Türk Yatırım Araştırma Direktörü Kutay Gözgör, arz baskısının yalnızca azotlu gübrelerle sınırlı kalmadığını vurguladı. Diamonyum fosfat üretiminde hayati önem taşıyan hammaddelerin Hürmüz Boğazı'na bağımlı olduğunu belirten Gözgör, lojistik darboğazların fosfatlı gübre fiyatlarında kalıcı bir katılık oluşturduğunu ifade etti.

Hazirandaki kısa süreli toparlanmanın ardından temmuz ayında çatışmaların yeniden alevlenmesiyle sevkiyatların savaş öncesi düzeyin altında kaldığını aktaran Gözgör, alternatif rotaların devreye girmesine rağmen maliyetlerin yüksek seyrettiğini kaydetti. Çiftçilerin gübre kullanımını kısmasının tarımsal rekoltede yapısal düşüş riski doğurduğuna işaret eden Gözgör, gübre fiyatlarındaki bu yükselişin tarımsal emtia arzı ve ekim alanları üzerindeki asıl gecikmeli etkisinin 2027 yılında daha net görüleceğini dile getirdi.

Piyasa Notu: Gübre arzındaki daralma ve lojistik maliyetler tarımsal girdi enflasyonunu tırmandırırken, gıda emtialarındaki fiyat artışlarının önümüzdeki dönemde tüketici enflasyonu üzerinde yukarı yönlü baskıyı artırması bekleniyor.