Fon Krizinde Likidite Şoku: 455 Bin Yatırımcının Parası Kilitlendi

Finans piyasalarında belirli fonların tasfiye ve temerrüt süreçleriyle başlayan tıkanıklık, boyut değiştirerek doğrudan reel ekonomiyi ve hanehalkı nakit akışını tehdit eden bir likidite krizine dönüştü. Piyasa analistleri, yaptıkları değerlendirmelerde sistemde parası bloke edilen 455 bin doğrudan yatırımcının, ortalama 4 kişilik hane büyüklüğü hesaba katıldığında yaklaşık 1,8 ila 2 milyonluk geniş bir nüfusu etkilediğine dikkat çekti.

Reel Sektörde Zincirleme Ödeme Tıkanıklığı

Fonlarda rehin kalan tasarrufların yalnızca finansal portföyleri değil, günlük ticari ve bireysel harcamaları da durma noktasına getirdiğini vurgulayan uzmanlar, şu risklerin altını çizdi:

• Taahhütlerin Aksaması: Fon hesaplarında likiditeye erişemeyen mudilerin ev alımı, tapu devri ve peşinat gibi büyük hacimli işlemleri askıya alındı.

• Ticari Çarkların Yavaşlaması: İşletmelerin tedarikçi ödemeleri, personel maaşları ve ticari kredi taksitleri zincirleme temerrüt baskısıyla karşı karşıya kaldı.

• Talep Daralması: Piyasadaki milyonlarca liralık satın alma gücünün bloke olmasıyla reel ticarette tahsilat döngüsü kilitlendi.

Bir kişinin alamadığı fon bakiyesi, piyasada bir başkasının bekleyen ödemesine ve tahsilat krizine dönüşüyor. Bu durum, sorunun fon ekranlarını aşarak reel sektöre taştığını gösteriyor.

Hazine Kaynağı Kullanılmayacak, YTM Değer Kaybını Karşılamıyor

Krizin çözümüne ilişkin kamu kaynakları beklentilerine de açıklık getiren piyasa uzmanları, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın açıklamalarına atıfta bulunarak tasfiye süreçlerinde Hazine kaynaklarının kesinlikle kullanılmayacağını hatırlattı. Öte yandan Yatırımcı Tazmin Merkezi’nin (YTM) fonların piyasa değer kaybını telafi eden bir genel sigorta niteliği taşımadığı, yalnızca yatırım kuruluşlarının teslim veya ödeme yükümlülüklerini yerine getirememesi hallerinde belirli sınırlar dahilinde devreye girebildiği vurgulandı.

Çözüm İçin Hızlı Mutabakat Şart

Merkez Bankası ve resmi otoritelerin genel bankacılık sisteminde bir likidite krizi bulunmadığı yönündeki tespitlerine karşın, tabanda hissedilen nakit sıkışıklığının reel ticareti vurduğu belirtiliyor. Uzmanlar; Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK), saklama bankaları ve platformlar arasındaki mutabakatın ivedilikle tamamlanarak net yatırım formülünün açıklanması ve dağıtılabilir nakdin hak sahiplerine ulaştırılmasının zincirleme hasarı önlemek adına kritik önem taşıdığını belirtiyor.

Piyasa Notu: Tasarrufların fon sisteminde kilitlenmesi, finansal piyasalar ile reel sektör arasındaki nakit aktarım mekanizmasının ne denli kırılgan olduğunu ve mikro krizlerin makro ticari zincirleri hızla etkileyebileceğini gösteriyor.