Eylül Enflasyonunda Eğitim ve Akaryakıt Zirvede: İşte Zam Şampiyonları
Yeni akademik yılın başlamasıyla birlikte eylül ayında fiyatı en çok artan kalem yüzde 25,79 ile üniversite harç ve ücretleri olurken, turunçgiller yüzde 24,41'lik gerilemeyle fiyatı en çok düşen grup oldu.
Eylül ayı tüketici enflasyonu verileri, okulların açılması ve akaryakıt zamlarının hanehalkı bütçesi üzerindeki doğrudan baskısını gözler önüne serdi. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, eylülde aylık bazda en sert fiyat artışı yüzde 25,79 ile yükseköğretim eğitiminde kaydedildi.
Üniversite kayıt dönemiyle tetiklenen maliyetler yalnızca harçlarla sınırlı kalmadı. Yurt, üniversite ve diğer eğitim kurumlarındaki konaklama hizmetleri yüzde 19,99 oranında yükselirken, okul servis ücretleri de yüzde 16,04 zamlandı. Gıda tarafında taze hurma, incir ve tropikal meyveler yüzde 23,31'lik artışla öne çıkarken margarin fiyatları yüzde 12,23 yükseldi.
Ulaşım ve enerji maliyetlerinde de belirgin bir tırmanış gerçekleşti. Rafineri çıkış fiyatları ve döviz kuru etkisiyle eylül ayında motorin fiyatı yüzde 12,93, benzin fiyatı ise yüzde 11,55 oranında artış göstererek zam listesinin üst sıralarına yerleşti.
Sepetin ucuzlayan cephesinde ise hasat dönemi avantajı yaşayan yaş meyve ve sebze grubu başı çekti. Taze turunçgiller yüzde 24,41 ile fiyatı en çok gerileyen ürün grubu oldu. Taze veya soğutulmuş sebzelerdeki düşüş yüzde 17,62'yi bulurken diğer taze meyveler yüzde 13,12 ve yumrulu sebzeler yüzde 11,78 oranında geriledi.
Yaz sezonunun sona ermesiyle birlikte turizm ve yolcu taşımacılığı kalemlerinde de gevşeme görüldü. Yurt dışı uçak biletleri yüzde 12,96 ucuzlarken araç kiralama giderleri yüzde 9,22, yurt içi uçak biletleri yüzde 6,80 ve taze/dondurulmuş balık fiyatları yüzde 8,89 oranında düşüş kaydetti.
Piyasa Notu: Eylül ayında eğitim ve akaryakıt öncülüğünde yaşanan sert fiyat sıçramaları, çekirdek enflasyon göstergeleri üzerindeki katılığın sürdüğüne işaret ederek TCMB'nin sıkı para politikası duruşunu bir süre daha koruma ihtimalini güçlendiriyor.