ÇAYKUR'dan Seracılıkta İthalata Karşı 'Çaykopit' Hamlesi: Döviz Çıkışını Önleyecek
ÇAYKUR, topraksız tarım ve modern seracılıkta yoğun olarak ithal edilen Hindistan cevizi lifine (kokopit) karşı çay atıklarından geliştirdiği yerli 'çaykopit' ile dışa bağımlılığı azaltmayı hedefliyor.
Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü (ÇAYKUR), çay işleme tesislerinde açığa çıkan lifli atıkları tarımsal üretime kazandıracak yeni bir Ar-Ge projesini devreye aldı. Modern tarımda ve seracılıkta yaygın olarak ithal edilen Hindistan cevizi lifi bazlı "kokopit" materyaline alternatif olarak geliştirilen "çaykopit", topraksız tarımda yerli girdi kullanımını artırmayı amaçlıyor.
ÇAYKUR Genel Müdürü Yusuf Ziya Alim, projede temel hedefin yurt dışına giden dövizleri ülke içinde tutmak ve sanayi atıklarını katma değere dönüştürmek olduğunu belirtti. Türkiye'nin örtü altı tarım alanı büyüklüğünde dünyada dördüncü, Avrupa'da ise İspanya'nın ardından ikinci sırada bulunması, topraksız tarımda kullanılan yetiştirme ortamlarına olan talebi hızla artırıyor.
Kurum verilerine göre Türkiye'de örtü altı tarım alanları 1995 yılındaki 363 bin dekar seviyesinden 2024 yılı itibarıyla 776 bin dekara yükseldi. Bu zaman diliminde plastik sera alanlarında kaydedilen yüzde 317'lik büyüme, fide üretimi, süs bitkileri ve modern seracılıkta ithal yetiştirme ortamı ihtiyacını tepe noktaya taşıdı.
ÇAYKUR Atatürk Çay ve Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü bünyesinde gerçekleştirilen ön denemelerde, çaykopit ortamında kabak, fasulye ve domates yetiştirilerek başarılı sonuçlar alındı; domates fidelerinden doğrudan ürün hasadı sağlandı. Halihazırda seralarda domates ve gerbera çiçeği üretimi üzerindeki test süreçleri devam ediyor.
Ürünün ticarileştirilmesi ve teknik standardizasyonunun sağlanması amacıyla Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi yürütücülüğünde, Karadeniz Teknik Üniversitesi ve Ankara Üniversitesinin katılımıyla ortak bir akademik çalışma grubu kuruldu. Çaykopitin pazar onaylarının tamamlanmasıyla birlikte sebze seracılığı, fide yetiştiriciliği, saksı harçları ve peyzaj alanında ticari bir alternatif haline getirilmesi planlanıyor.
Piyasa Notu: Hızla büyüyen topraksız tarım ve seracılık sektöründe yerli girdi ikamesinin sağlanması, üreticilerin döviz bazlı maliyet yükünü hafifleterek gıda arz güvenliğine ve tarımsal kârlılığa katkı sağlayabilir.