Borçlanmanın Rotası Değişti: Varlık Edinimi Gerilerken Kredi Kartı ve Ek Hesap Yüzde 63'e Ulaştı
Türkiye'de bireysel borç stoku konut ve taşıt gibi varlık edindirme kredilerinden uzaklaşırken; kredi kartı ve ek hesap bakiyeleri toplam yükün yüzde 63'ünü oluşturarak doğrudan günlük geçim finansmanına dönüştü.
Türkiye Bankalar Birliği (TBB) Risk Merkezi ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verileri, hanehalkı borç kompozisyonunda yapısal bir dönüşüm yaşandığını gösteriyor. Geçmiş yıllarda konut ve taşıt gibi uzun vadeli varlık edindirme hedefleriyle şekillenen borçlanma eğilimi, yerini doğrudan market, fatura ve temel geçim harcamalarını finanse eden kısa vadeli borçlanma enstrümanlarına bıraktı.
Varlık Kredileri Eriyor, Tüketim Borçları Tırmanıyor
Güncel verilere göre, toplam bireysel borç stoku içerisinde konut kredilerinin payı yüzde 26'dan yüzde 12'ye gerilerken, taşıt kredilerinin payı yüzde 6'dan yüzde 1 seviyesine indi. Taksitli ihtiyaç kredilerinin portföydeki ağırlığı da yüzde 43'ten yüzde 24'e çekildi.
Varlık edindiren kredilerdeki bu daralmaya karşılık, günlük nakit ihtiyacını karşılamaya yönelik ürünlerde rekor artışlar kaydedildi. Bireysel kredi kartı borçlarının toplam borç içindeki payı ikiye katlanarak yüzde 25'ten yüzde 50'ye yükseldi. Kredili mevduat hesabı (KMH/ek hesap) bakiyelerinin payı ise yüzde 6'dan yüzde 13'e tırmandı. Böylece bireysel borç stokunun yüzde 63'lük bölümünü doğrudan geçim harcamalarını finanse eden kart ve ek hesap borçları oluşturdu.
KMH Borçlu Sayısı 32 Milyonu Aştı
Bankalara borçlu vatandaş sayısının 44,2 milyon ile nüfusun yüzde 51,3'üne ulaştığı finansal tabloda, KMH borcu bulunan kişi sayısı 32,4 milyona yükseldi. Veriler, yalnızca bir aylık periyotta 203 bin kişinin ilk kez ek hesap limitini devreye soktuğunu ortaya koyuyor.
Yıllık Bileşik Faiz Yüzde 70'i Aşıyor
Kredi kartlarında aylık akdi faiz oranları yüzde 3,25 ile yüzde 4,25, gecikme faizleri ise yüzde 3,55 ile yüzde 4,55 aralığında seyrediyor. Yıllık bileşik gecikme faizinin yüzde 70 sınırını aştığı bu dönemde, asgari ödeme alışkanlığı borç sarmalını büyütüyor. BDDK tarafından yürürlüğe konulan 48 aya kadar yapılandırma imkânı kısa vadeli bir rahatlama oluştursa da gelir ve gider dengesindeki açığı kapatmaya yetmiyor.
Piyasa Notu: Borç bileşiminin varlık ediniminden günlük geçim finansmanına kayması ve bileşik faizlerin yüzde 70'i aşması, hanehalkı bilançolarındaki kırılganlığı artırarak iç talepte ve tüketici harcamalarında sert yavaşlama riskini beraberinde getiriyor.