BES Fonlarına Yasal Zırh: Şirket İflas Etse Bile Varlıklara Haciz Konulamıyor

Bireysel Emeklilik Sistemi'nde (BES) fon büyüklüğü 2,5 trilyon liralık eşiği geride bırakırken, birikimlerin kurumsal iflas ve finansal risklere karşı korunduğu yasal mekanizma netlik kazandı. Türkiye Sigorta Hazine ve Emeklilik Operasyonları Genel Müdür Yardımcısı Gürol Sami Özer, emeklilik şirketlerinin borçlanması, tasfiyesi veya iflası durumunda dahi katılımcılara ait fon mal varlığının rehin edilemeyeceğini, haczedilemeyeceğini ve iflas masasına dahil edilemeyeceğini vurguladı.

Sistemdeki birikimlerin emeklilik şirketinin bilançosundan tamamen ayrı tutulduğunu ifade eden Özer, fon paylarının Takasbank nezdinde katılımcı bazında saklandığını belirtti. Klasik yatırım fonlarından farklı olarak BES fonlarının Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK), Takasbank ve Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM) paydaşlığında eş zamanlı bir denetim ağıyla izlendiğini aktaran Özer, tasarruf sahiplerinin varlıklarını e-Devlet, EGM Mobil ve Takasbank üzerinden anlık takip edebildiğini hatırlattı.

Portföy yönetiminde aşırı risk yoğunlaşmasını engelleyen katı matematiksel sınırların uygulandığını aktaran Özer, kamu borçlanma senetleri hariç olmak üzere tek bir ihraççının para ve sermaye piyasası araçlarına fon portföyünün yüzde 10'undan fazlasının yatırılamayacağını dile getirdi. Portföyün yüzde 5'inden fazlasını kapsayan ihraççıların toplam payının ise yüzde 40 tavanına tabi olduğunu belirten Özer, belirli varlık temalı fonlarda değerin en az yüzde 80'inin ilgili varlık sınıfında tutulma zorunluluğunun riskin dağıtılmasını teminat altına aldığını söyledi.

BES'in sunduğu maliyet ve vergi avantajlarına değinen Özer, geleneksel yatırım araçlarında ve mevduatta her getiri realizasyonunda anlık stopaj kesintisi yapıldığını, buna karşın BES çatısı altında yılda 12 kez kullanılabilen fon dağılımı değişikliklerinde hiçbir stopaj kesintisi uygulanmadığını açıkladı. Vergilendirilmeyen getirinin yeni fona aktarılması sayesinde bileşik getiri potansiyelinin kesintiye uğramadığını ifade eden Özer, stopajın sadece sistemden çıkış aşamasında toplam getiri üzerinden tahsil edildiğini bildirdi.

1 Ekim tarihli konsolide verilere göre BES'in toplam büyüklüğünün 2,5 trilyon lirayı geçtiğini açıklayan Özer, Türkiye Hayat Emeklilik olarak BES ve Otomatik Katılım Sistemi (OKS) toplamında 547,5 milyar liralık fon büyüklüğüne ulaştıklarını belirtti. Söz konusu hacmin 480,8 milyar lirasını BES, 66,7 milyar lirasını ise OKS portföyünün oluşturduğu kaydedildi.

Piyasa Notu: BES fonlarında ara geçişlerde stopaj kesilmemesi ve varlıkların Takasbank mülkiyetinde saklanması, yüksek enflasyon ve volatil piyasa koşullarında yatırımcıya hem sermaye güvenliği hem de bileşik getiri optimizasyonu sağlıyor.