AB Genişleme Stratejisini Değiştiriyor: Aday Ülkelere Tam Üyelik Öncesi Tek Pazar Kapısı

Avrupa Birliği (AB), genişleme politikasında köklü bir değişime giderek aday ülkelerin tam üyelik süreci sonuçlanmadan ortak pazara entegre olabilmesinin önünü açıyor. Politico tarafından ulaşılan AB Komisyonu taslak belgesi, birliğin jeopolitik rakiplerine karşı Brüksel ile uyumlu hareket eden ve reform taahhütlerini karşılayan aday ülkelere malların, hizmetlerin, sermayenin ve iş gücünün serbest dolaşımını kademeli biçimde sunmayı hedefliyor.

Ekonomik entegrasyonu hızlandırmayı amaçlayan yeni çerçeve, Avrupa sanayisinin küresel tedarik zincirlerindeki kırılganlıklarını azaltmayı ve stratejik bağımlılıkları asgariye indirmeyi hedefliyor. Taslak kapsamında aday ülkeler; yarı iletkenler, yapay zeka, kuantum teknolojileri, biyoteknoloji ve uzay sanayisi gibi kritik alanlardaki araştırma ve inovasyon programlarına doğrudan dahil edilecek.

Tek pazara erişim imkanı katı koşullara bağlanıyor. Aday ülkelerin AB'nin ortak dış politikasına tam uyum sağlaması, kritik altyapı risklerini yönetmesi ve hassas teknolojileri üçüncü taraflara sızdırmaması gerekecek. Yükümlülüklerini aksatan veya stratejik çizgiden sapan ülkelerin pazar ayrıcalıkları askıya alınabilecek ya da tamamen iptal edilebilecek. Nihai hedefi tam üyelik olarak koruyan plan dahilinde Ukrayna, Moldova, Arnavutluk ve Karadağ için hızlandırılmış katılım yol haritaları oluşturulması planlanıyor.

Genişleme sürecinde karar mekanizmalarının tıkanmasını önlemek amacıyla daha fazla başlıkta nitelikli çoğunluk kuralına geçilmesini de içeren taslağın, 6 Ekim'de üst düzey AB yetkililerine iletilmesi ve 15-16 Ekim tarihlerinde Brüksel'de gerçekleştirilecek AB Liderler Zirvesi'nde liderlerin onayına sunulması öngörülüyor.

Piyasa Notu: Avrupa'nın tedarik zincirini yakın coğrafyaya çekme çabası, aday Doğu Avrupa ve Balkan ülkelerine doğrudan yabancı sermaye girişini hızlandırabilir ve Avrupalı sanayi devlerinin maliyet baskısını hafifletme arayışına katkı sağlayabilir.