ABD Sandık Başında: Kongre Ara Seçimlerinde Kaderi Yaşam Maliyeti Belirleyecek

ABD'de 3 Kasım'da düzenlenecek Kongre ara seçimleri öncesinde artan yaşam maliyetleri ve inatçı enflasyon, sandık yarışının merkezine yerleşti. Pew Research Center tarafından yayımlanan son araştırma, kayıtlı seçmenlerin yüzde 84'ünün oy verirken ekonomiyi en kritik başlık olarak gördüğünü ortaya koyuyor. Bu oran Cumhuriyetçi tabanda yüzde 82, Demokrat seçmende ise yüzde 88 seviyesinde seyrederek ekonomik kaygıların tüm siyasi yelpazeyi sardığını belgeliyor.

Hanehalkı bütçesini en sert sarsan kalemlerin başında enerji fiyatları geliyor. Orta Doğu'da tırmanan çatışmalar ve Hürmüz Boğazı'ndaki arz endişeleri akaryakıt faturalarını yukarı taşırken, Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezinin (CREA) 169 ülkeyi kapsayan analizi dikkat çekici bir tablo sunuyor. Hesaplamalara göre küresel çaptaki 468 milyar dolarlık akaryakıt maliyeti artışının yaklaşık üçte birini, tam 160 milyar dolarlık payla tek başına ABD üstlendi. Amerikan Otomobil Birliği (AAA) verileri, 29 Ekim itibarıyla galon başına ortalama benzin fiyatının yıllık bazda yüzde 39 artışla 4,23 dolara çıktığını gösteriyor. Lojistik ve tarım kesiminin can damarı olan dizelin galon fiyatı ise 22 Eylül'de 6,53 dolarla tarihi zirveye ulaştıktan sonra 6,33 dolar civarında kalarak tedarik zinciri boyunca fiyat baskısı yaratıyor.

Makroekonomik cephede Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) eylülde aylık yüzde 0,6 ve yıllık yüzde 3,7 artarak son ayların en sert yükselişini kaydetti. Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ise eylülde yıllık yüzde 6,3 fırlayarak Aralık 2022'den bu yana en yüksek düzeye tırmandı. Fed Başkanı Kevin Warsh'un Amerikalıların yaklaşık altı yıldır yüzde 2 hedefinin üzerinde bir enflasyonla yaşadığı yönündeki vurgusunun ardından piyasalar, politika faizinin yüzde 3,75-4 bandında sabit bırakılmasına rağmen yeni bir artırım ihtimalini fiyatlamaya devam ediyor. Para politikasındaki sıkılık mortgage maliyetlerine de doğrudan yansıyor; 30 yıllık konut kredisi faizinin yüzde 7,37 seviyelerinde tutunması bekleyen konut satışlarının eylülde yıllık bazda yüzde 11,3 daralmasına yol açtı.

İş gücü piyasasında eylülde tarım dışı istihdam 29 bin artışla beklentilerin oldukça gerisinde kalırken, üçüncü çeyrek büyümesi yüzde 3,4 ile dirençli duruşunu korudu. Ancak artan borçlanma maliyetleri federal bütçeyi de vurdu. 2026 mali yılında 1,99 trilyon dolara ulaşan bütçe açığında, 40,4 trilyon dolarlık toplam kamu borcunun net faiz gideri 1,05 trilyon dolara fırlayarak savunma bütçesini geride bıraktı. Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası kararlarının yargıdan dönmesi sonrasında 1974 Ticaret Kanunu'nun 301. maddesi üzerinden getirilen yüzde 10 ila 12,5'lik yeni gümrük vergileri ise doğrudan tüketici fiyatlarına yansıyarak seçmenden yoğun tepki topluyor.

Kamuoyu yoklamaları, ekonomik göstergelerin doğrudan sandık projeksiyonlarına yansıdığını gösteriyor. The New York Times ve Siena Üniversitesi anketine katılan seçmenlerin yüzde 64'ü Başkan Donald Trump'ın ekonomik yönetimini tasvip etmezken, hayat pahalılığı ve benzin fiyatları konusundaki hoşnutsuzluk yüzde 70 bandını aşıyor. Temsilciler Meclisi ve Senato'daki kritik eyalet yarışlarının başa baş seyretmesi, Kongre'deki çoğunluğun belirlenmesinde cüzdandaki erimenin anahtar rol oynayacağını gösteriyor.

Piyasa Notu: Seçim sonuçlarının Kongre dengesini değiştirmesi durumunda korumacı ticaret tarifeleri ve kamu borçlanma tavanına ilişkin siyasi gerilimlerin artması, ABD tahvil getirileri ve küresel dolar likiditesi üzerinde yeni bir oynaklık dalgası yaratabilir.